ပဋိသမၻိဒါပတၱသုတ္- (ခြဲျခမ္းေ၀ဖန္၍သိျမင္ေသာဉာဏ္)
ရဟန္းတုိ႔ တရားငါးမ်ဳိးတုိ႔ႏွင့္ ျပည့္စံုေသာ မေထရ္ရဟန္းသည္ သီတင္းသံုးေဖာ္ တုိ႔၏ ခ်စ္အပ္သူ ျမတ္ႏိုးအပ္သူ အေလးအျမတ္ ျပဳအပ္သူ (ႏွလံုးကို) ပြါးေစ တတ္သူ ျဖစ္၏။
အဘယ္ ငါးမ်ဳိး တုိ႔နည္း ဟူမူ -
၁။ အနက္ (အက်ဳိး) တုိ႔၌ ခြဲျခားေ၀ဖန္တတ္ေသာဉာဏ္ {အတၳပဋိသမၻိဒါ}
၂။ ပါဠိ (အေၾကာင္း) တုိ႔၌ ခြဲျခားေ၀ဖန္တတ္ေသာဉာဏ္ {ဓမၼပဋိသမၻိဒါ}
၃။ သဒၵါတုိ႔၌ ခြဲျခား ေ၀ဖန္တတ္ေသာဉာဏ္ {နိ႐ုတၱိပဋိသမၻိဒါ}
၄။ ေရွးဉာဏ္သံုးပါးတုိ႔၌ ခြဲျခားေ၀ဖန္တတ္ေသာဉာဏ္ {ပဋိဘာနပဋိသမၻိဒါ}
၅။ သီတင္းသံုးေဖာ္တုိ႔၏ အဘယ္ကို ျပဳရကုန္အံ့နည္းဟု (ေမးျမန္း၍) ျပဳအပ္ေသာ အမႈႀကီးငယ္တုိ႔၌ လိမၼာ၏၊ မပ်င္းရိတတ္၊ ထုိအမႈႀကီးငယ္တုိ႔၌ အေၾကာင္းျဖစ္ ေသာ စံုစမ္းျခင္း ပညာႏွင့္ ျပည့္စံု၏၊ ျပဳလုပ္ရန္ စြမ္းႏိုင္၏၊ စီရင္ရန္ စြမ္းႏိုင္၏။
ရဟန္းတုိ႔ ဤတရားငါးမ်ဳိးတုိ႔ႏွင့္ ျပည့္စံုေသာ မေထရ္ရဟန္းသည္ သီတင္းသံုး ေဖာ္တုိ႔၏ ခ်စ္အပ္သူ ျမတ္ႏိုးအပ္သူ အေလးအျမတ္ ျပဳအပ္သူ (ႏွလံုးကို) ပြါးေစ တတ္သူ ျဖစ္၏ ဟု (မိန္႔ေတာ္မူ၏)။
၆ - ပဋိသမိၻဒါပတၱသုတ္၊ ေထရ၀ဂ္၊ အဂၤုတၱိဳရ္ပါဠိေတာ္။
ရဟန္းတုိ႔ တရားငါးမ်ဳိးတုိ႔ႏွင့္ ျပည့္စံုေသာ မေထရ္ရဟန္းသည္ သီတင္းသံုးေဖာ္ တုိ႔၏ ခ်စ္အပ္သူ ျမတ္ႏိုးအပ္သူ အေလးအျမတ္ ျပဳအပ္သူ (ႏွလံုးကို) ပြါးေစ တတ္သူ ျဖစ္၏။
အဘယ္ ငါးမ်ဳိး တုိ႔နည္း ဟူမူ -
၁။ အနက္ (အက်ဳိး) တုိ႔၌ ခြဲျခားေ၀ဖန္တတ္ေသာဉာဏ္ {အတၳပဋိသမၻိဒါ}
၂။ ပါဠိ (အေၾကာင္း) တုိ႔၌ ခြဲျခားေ၀ဖန္တတ္ေသာဉာဏ္ {ဓမၼပဋိသမၻိဒါ}
၃။ သဒၵါတုိ႔၌ ခြဲျခား ေ၀ဖန္တတ္ေသာဉာဏ္ {နိ႐ုတၱိပဋိသမၻိဒါ}
၄။ ေရွးဉာဏ္သံုးပါးတုိ႔၌ ခြဲျခားေ၀ဖန္တတ္ေသာဉာဏ္ {ပဋိဘာနပဋိသမၻိဒါ}
၅။ သီတင္းသံုးေဖာ္တုိ႔၏ အဘယ္ကို ျပဳရကုန္အံ့နည္းဟု (ေမးျမန္း၍) ျပဳအပ္ေသာ အမႈႀကီးငယ္တုိ႔၌ လိမၼာ၏၊ မပ်င္းရိတတ္၊ ထုိအမႈႀကီးငယ္တုိ႔၌ အေၾကာင္းျဖစ္ ေသာ စံုစမ္းျခင္း ပညာႏွင့္ ျပည့္စံု၏၊ ျပဳလုပ္ရန္ စြမ္းႏိုင္၏၊ စီရင္ရန္ စြမ္းႏိုင္၏။
ရဟန္းတုိ႔ ဤတရားငါးမ်ဳိးတုိ႔ႏွင့္ ျပည့္စံုေသာ မေထရ္ရဟန္းသည္ သီတင္းသံုး ေဖာ္တုိ႔၏ ခ်စ္အပ္သူ ျမတ္ႏိုးအပ္သူ အေလးအျမတ္ ျပဳအပ္သူ (ႏွလံုးကို) ပြါးေစ တတ္သူ ျဖစ္၏ ဟု (မိန္႔ေတာ္မူ၏)။
၆ - ပဋိသမိၻဒါပတၱသုတ္၊ ေထရ၀ဂ္၊ အဂၤုတၱိဳရ္ပါဠိေတာ္။